کشت غیرمجاز خشخاش از ۹ هزار به ۴۲ هزار هکتار رسید

به گزارش پایگاه خبری پزشکان و قانون (پالنا)، سید محمد جمالیان، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با خبرنگار خانه ملت، با انتقاد از نحوه حذف شربت اپیوم از چرخه درمان کشور، گفت: با توجه به تغییر الگوی مصرف مواد مخدر و کاهش وابستگی به مواد سنتی، به نظر می‌رسد حذف تدریجی شربت اپیوم از سبد دارویی کشور قابل بررسی باشد اما شیوه اجرای این تصمیم با ابهامات و ایرادات جدی همراه است و تاکنون پاسخ قانع‌کننده‌ای برای آنها ارائه نشده است.

وی افزود: امروز درمانگران سؤال مهمی را مطرح می‌کنند که ما نیز پاسخ روشنی برای آن نداریم؛ اگر تولید شربت اپیوم در کشور متوقف شده است، چرا همین محصول به راحتی در برخی عطاری‌ها و با قیمت‌های بسیار بالا عرضه می‌شود، اما در اختیار مراکز درمان اعتیاد و کلینیک‌های مجاز قرار نمی‌گیرد؟ این پرسشی است که سازمان غذا و دارو و همچنین دبیرخانه ستاد مبارزه با مواد مخدر باید به آن پاسخ دهند.

جمالیان ادامه داد: در یکی از نشست‌های کمیسیون بهداشت و درمان مقرر شد سازمان تعزیرات حکومتی به تمامی استان‌ها ابلاغ کند که در صورت کشف داروهای مخدر در عطاری‌ها، پرونده این واحدها دیگر در تعزیرات رسیدگی نشود و مستقیماً به دادگاه انقلاب ارجاع شود تا جنبه بازدارندگی بیشتری داشته باشد، اما بر اساس گزارش‌هایی که از سراسر کشور دریافت کرده‌ام، این مصوبه هنوز به مرحله اجرا نرسیده است.

عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با ابراز نگرانی از تغییر مسیر توزیع داروهای مخدر، تصریح کرد: امروز به نوعی محوریت تأمین این داروها از کلینیک‌های درمان اعتیاد به سمت عطاری‌ها منتقل شده که اقدامی بسیار خطرناک است و متأسفانه تاکنون اقدام مؤثر و بازدارنده‌ای در این زمینه مشاهده نشده است.

نماینده مردم اراک، کمیجان و خنداب در مجلس دوازدهم با اشاره به افزایش چشمگیر کشت غیرمجاز خشخاش در کشور، گفت: آمارها نگران‌کننده است به گونه ای که در سال ۱۴۰۳ حدود ۹ هزار هکتار کشت مکشوفه خشخاش داشتیم اما این رقم در سال جاری به حدود ۴۲ هزار هکتار رسیده است که نشان‌دهنده رشد قابل توجه این پدیده است.

جمالیان افزود: افزایش چند برابری کشت غیرمجاز خشخاش بدون وجود تقاضا امکان‌پذیر نیست. وقتی تولیدکننده به سمت این کشت رفته، یعنی در کشور نیازی وجود داشته است. اگر برای این نیاز برنامه‌ریزی نکنیم، این بازار از مسیر قاچاق و فعالیت‌های غیرقانونی تأمین خواهد شد و طبیعتاً امکان نظارت کامل بر آن نیز وجود نخواهد داشت.

وی پیشنهاد کرد: راهکار ما این است که تحت نظارت کامل دولت و دبیرخانه ستاد مبارزه با مواد مخدر، مجوز کشت خشخاش صرفا برای کارخانه‌های داروسازی و تولیدکنندگان دارای صلاحیت صادر شود تا از این محصول فقط برای تولید دارو استفاده شود و کل فرآیند نیز تحت نظارت دقیق دستگاه‌های مسئول قرار گیرد.

نماینده مردم اراک، خنداب و کمیجان در مجلس ادامه داد: شربت اپیوم به هر دلیلی در کشور مورد استقبال قرار گرفته است؛ بخشی از مصرف‌کنندگان آن بیماران مبتلا به سرطان و دردهای مزمن هستند و بخشی دیگر نیز بیماران تحت درمان اعتیاد. همین میزان تقاضا نشان می‌دهد که حذف ناگهانی این دارو بدون پیش‌بینی جایگزین مناسب، تصمیم درستی نبوده است.

وی تصریح کرد: زمانی که شربت اپیوم وارد چرخه درمان شد، گزارش‌های مربوط به مسمومیت با سرب ناشی از مصرف تریاک آلوده به شدت کاهش یافت و بسیاری از بیماران، به‌ویژه سالمندان بالای ۶۰ سال که امکان مصرف برخی داروهای دیگر را نداشتند، از این دارو استفاده می‌کردند، اما متأسفانه بدون برنامه‌ریزی مشخص، توزیع آن متوقف شد و امروز با پرسش‌های متعددی روبرو هستیم.

جمالیان با تأکید دوباره بر لزوم پاسخگویی دستگاه‌های مسئول گفت: اگر واقعاً تولید شربت اپیوم متوقف شده، چگونه این دارو در عطاری‌ها و بازار غیررسمی با قیمت‌های گزاف عرضه می‌شود، اما مراکز درمانی مجاز از دسترسی به آن محروم هستند؟ مسئولان باید درباره این تناقض شفاف‌سازی کنند.

این نماینده مجلس در ادامه درباره نقش دستگاه‌های امنیتی و نظارتی در این حوزه نیز تصریح کرد: در ابتدا باید از تلاش‌ها و زحمات دبیرخانه ستاد مبارزه با مواد مخدر قدردانی کنیم و افزایش آمار کشفیات به هیچ عنوان به معنای ضعف این مجموعه نیست؛ اتفاقاً این آمار نشان می‌دهد اقدامات نظارتی و عملیاتی آنها افزایش یافته و بخش قابل توجهی از کشت‌های غیرمجاز شناسایی و کشف شده است.

عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس افزود: واقعیت این است که با کاهش ورود تریاک از مسیر قاچاق خارجی، بخشی از نیاز بازار در داخل کشور به سمت تولید غیرمجاز سوق پیدا کرده است و وظیفه دستگاه‌های زیرمجموعه ستاد مبارزه با مواد مخدر نظارت و برخورد با تخلفات است، اما تا زمانی که ریشه و علت اصلی مسئله درمان نشود، اقدامات موجود صرفاً درمان علامتی خواهد بود.

وی تاکید کرد: نمی‌توان نیاز موجود در کشور را نادیده گرفت زیرا بخشی از مصرف‌کنندگان این دارو بیماران مبتلا به سرطان و دردهای مزمن هستند و بخشی دیگر نیز بیماران تحت درمان اعتیاد. بنابراین حذف کامل این نیاز امکان‌پذیر نیست و باید با مدیریت صحیح، آن را در چارچوب قانون ساماندهی کرد.

جمالیان یادآور شد: برای تأمین قانونی این دارو دو راه بیشتر وجود ندارد؛ یا باید آن را از خارج کشور وارد کنیم که با توجه به محدودیت منابع ارزی و قیمت بالای آن، هزینه سنگینی به بیماران تحمیل خواهد شد یا اینکه با اعطای مجوز به شرکت‌های داروسازی داخلی، کشت خشخاش صرفا برای مصارف دارویی و تحت نظارت کامل دولت انجام شود که راهکار دوم هم منطقی‌تر و هم هزینه کمتری دارد و هم امکان نظارت مؤثر بر تولید و مصرف را فراهم می‌کند.