قانون ۱۰ ساله؛ راهی برای تشخیص مه مغزی از زوال عقل
یک متخصص مغز و اعصاب با اشاره به دشواری تشخیص تفاوت میان فراموشی‌های طبیعی و علائم زوال عقل گفت: مقایسه وضعیت ذهنی فرد با شرایط او در ۱۰ سال گذشته می‌تواند به تشخیص بهتر تغییرات شناختی کمک کند؛ روشی که از آن با عنوان «قانون ۱۰ ساله» یاد می‌شود و به‌ویژه در زنان، توجه به احساس و برداشت فرد از تغییرات ذهنی نیز اهمیت دارد.
وبگاه فاکس نیوز در گزارشی آورده است:
یک متخصص مغز و اعصاب در نشست سلامت زنان لیولانگ (Livelong Women's Health Summit) معیاری ساده برای سنجش افت شناختی معرفی کرده است؛ این معیار، مقایسه وضعیت ذهنی فعلی فرد با ۱۰ سال پیش خودِ اوست.
قانون ۱۰ ساله چیست؟
دکتر رونا وسکوهل (Rhonda Voskuhl)، متخصص مغز و اعصاب، برای کمک به زنانی که می‌خواهند بفهمند فراموشی‌هایشان به تغییرات هورمونی مربوط است یا خیر، یک معیار سریع پیشنهاد می‌کند: وضعیت ذهنی امروزتان را با ۱۰ سال قبل خود مقایسه کنید.
به گفته این متخصص، ۱۰ سال مدت مناسبی برای مقایسه است. خودتان بپرسید:
- آیا در مقایسه با ۱۰ سال پیش بدتر شده‌ام؟
- ۱۰ سال پیش چه می‌کردم و چه وضعیتی داشتم؟
- در پیداکردن کلمات مشکل داشتم؟
- به جایی رسیده بودم که نتوانم چند کار را به‌صورت هم‌زمان انجام دهم؟
- ذهنم کند شده بود؟
این مقایسه پاسخ را برای افراد روشن می‌کند. همچنین می‌تواند نشان دهد که تغییرات شناختی یک زن به یائسگی مربوط است یا خیر. این مقایسه، نقطه شروعی برای بیمار و پزشک فراهم می‌کند تا علائم را در طول زمان پیگیری کنند.
چرا آزمون‌های استاندارد کافی نیستند؟
آزمون‌های استاندارد حافظه همیشه تغییرات ظریف در عملکرد شناختی روزمره را نمی‌گیرند. در جامعه پزشکی به این حالت افت شناختی ذهنی (subjective cognitive decline) می‌گویند؛ یعنی خود فرد تغییراتی را حس می‌کند، اما نتایج آزمون‌های عصبی‌اش هنوز طبیعی است.
مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC) گزارش می‌دهد که حدود یک نفر از هر ۹ بزرگسال این نوع افت شناختی را گزارش می‌کند، اما کمتر از نیمی از آن‌ها این نگرانی‌های حافظه را با یک متخصص سلامت در میان می‌گذارند.
وسکوهل برای توضیح اینکه چطور ممکن است آزمون‌های معمول مه مغزی اوایل یائسگی را نشان ندهند، آن را به یک ورزشکار حرفه‌ای تشبیه می‌کند.
او می‌گوید: اگر یک بازیکن فوتبال حرفه‌ای بیاید و بگوید ضعیف‌تر از قبل شده‌ام، من آزمون عصبی می‌گیرم و می‌گویم: نه، تو هنوز قوی هستی؛ اما احساس آن بازیکن هم مهم است، حتی اگر آزمون استاندارد افت واضحی نشان ندهد.
مه مغزی یائسگی یا زوال عقل؟
به گفته وسکوهل، زنان هم معمولاً خودشان متوجه می‌شوند که توانایی‌های ذهنی‌شان در مقایسه با حالت عادی تغییر کرده است و باید به این حس اعتماد کنند.
به گفته متخصصان، تفاوت مه مغزی هورمونی با بیماری‌های عصبی پیش‌رونده به میزان استقلال فرد بستگی دارد: کسی که مه مغزی دارد، هنوز می‌تواند کارهای روزمره‌اش را انجام دهد، اما در بیماری‌های عصبی پیش‌رونده، این توانایی کم‌کم از دست می‌رود.
مه مغزی به معنای کندی ذهن، فراموشی و مشکل در تمرکز است و معمولاً موقتی است. بر اساس اعلام کلینیک مایو (Mayo Clinic)، مه مغزی یائسگی معمولاً به‌صورت فراموشی‌های موقت و نامنظم (مثل گم‌کردن وسایل یا کندشدن سرعت فکرکردن) ظاهر می‌شود؛ اما توانایی استدلال کلی و استقلال فرد دست‌نخورده می‌ماند. این علائم اغلب نوسان دارند و با استرس یا کم‌خوابی بدتر می‌شوند.
در مقابل، زوال عقل در مراحل اولیه باعث از دست‌رفتن حافظه‌ای می‌شود که پایدار است و با گذر زمان بدتر می‌شود. در این حالت، فرد در کارهای روزمره‌اش مشکل جدی پیدا می‌کند؛ مثلاً نمی‌تواند هزینه‌هایش را مدیریت کند، در مسیرهای آشنا گم می‌شود یا تصمیم‌های درست نمی‌گیرد.
چه زمانی نگران شویم؟
متخصصان توصیه می‌کنند در صورت وجود نگرانی‌های شناختی، فرد باید یک ارزیابی پزشکی کامل شامل ام‌آرآی مغز یا بررسی سلامت رگ‌های خونی انجام دهد تا احتمال وجود مشکلات زمینه‌ای مثل بیماری عروق خونی یا اختلال تیروئید (کم‌کاری یا پرکاری) بررسی شود.
وسکوهل به زنانی که احساس می‌کنند نگرانی‌هایشان جدی گرفته نمی‌شود، توصیه می‌کند: «=وقتی پزشکتان به حرفتان گوش نمی‌دهد، باید دنبال پزشک دیگری بروید.
به گفته متخصصان، مقایسه وضعیت فرد با ۱۰ سال پیش خودش و توجه به استقلال فرد در کارهای روزمره، دو معیار ساده برای تشخیص مه مغزی از زوال عقل است.
پایان پیام/
نظر خود را بنویسید