مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت با بیان اینکه حداقل ۱۰ درصد تخت‌های بیمارستانی باید به تخت‌های روانپزشکی اختصاص‌یابد، گفت: براساس آمار و ارقام پیمایش سلامت روان و مشاهدات اورژانس‌های روان‌پزشکی، نیاز به افزایش تخت‌های روان‌پزشکی وجود دارد.

در آستانه ۱۰ سپتامبر «روز جهانی پیشگیری از خودکشی»، معاونت دانشجویی فرهنگی دانشگاه علوم پزشکی تهران میزبان نشست تخصصی «خودکشی؛ از سکوت تا اقدام» بود؛ نشستی که از همان عنوان، پیام اصلی خود را آشکار می‌کرد: عبور از انکار، سکوت و برخوردهای واکنشی، به‌سوی مداخله علمی، چندلایه و مبتنی بر شواهد.

یک روانشناس بالینی با بیان اینکه آلودگی‌های زیست محیطی بر سلامت روان افراد تاثیر می‌گذارند، گفت: پژوهش‌های گسترده نشان داده‌اند که این تاثیرات به‌ صورت مستقیم و غیرمستقیم بروز می‌کنند؛ مهم‌ترین پیامدهای آن شامل افزایش اضطراب و استرس، افسردگی، کاهش عملکرد شناختی و اختلالات خواب و افزایش تحریک‌ پذیری است.

رئیس انجمن روانپزشکان ایران اعلام کرد: راه‌اندازی بخش‌های روان‌پزشکی برای بیمارستان‌ها جذابیت ندارد. در اظهارات رسمی، همواره مسئولان اذعان می‌کنند که برخی بخش‌ها درآمدزا نیستند و از نظر حاکمیتی نیازمند حمایت هستند تا حداقل نیازهای کشور در این زمینه تامین شود. با این حال، در عمل هیچ‌گونه حمایتی از تخت‌های روان‌پزشکی صورت نمی‌گیرد.

خط ۹ سامانه ۱۹۰ وزارت بهداشت از ابتدای سال جاری تاکنون با مدیریت بیش از ۷۲ هزار تماس، خدمات رایگان مشاوره تلفنی سلامت روان را به مردم ارائه کرده است؛ خدماتی که بیشترین تماس گیرندگان آن را بانوان و افراد ۳۱ تا ۴۵ سال تشکیل می‌دهند و عمده موضوعات مطرح‌شده نیز ترس و اضطراب، تعارض در روابط، مشکلات ارتباطی با فرزندان و اختلالات خواب بوده است.

با افزایش توجه به پیامدهای روانی ناشی از بحران‌ها و تنش‌های اجتماعی به ویژه تجربه شرایط جنگ، طرح ملی و رایگان سنجش سلامت روان با هدف شناسایی زودهنگام آسیب‌های روان‌شناختی و تسهیل دسترسی شهروندان به خدمات حمایتی و مشاوره‌ای در سراسر کشور اجرا شد.

معاون بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با اشاره به اهمیت روزافزون سلامت روان در جامعه، بر لزوم وجود سازوکارهای منسجم برای مدیریت بحران و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول تاکید کرد.

مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت با اشاره به اقدامات گسترده در حوزه سلامت روان در شرایط بحرانی اعلام کرد: تاکنون حدود یک میلیون نفر در کشور تحت غربالگری سلامت روان قرار گرفته‌اند و خطوط مشاوره روزانه به ۶ هزار تماس پاسخ می‌دهند؛ همچنین تعداد مراکز تخصصی «سراج» از ۱۰۴ مرکز به ۱۱۸ مرکز افزایش یافته است.

فشار ممتد بحران‌های اجتماعی و نااطمینانی‌های ماه‌های اخیر، تنها روان جامعه را فرسوده نکرده بلکه بدن‌ها را نیز به خط مقدم آسیب کشانده است؛ از عود ام‌اس و تشدید میگرن و صرع تا برهم‌خوردن چرخه قاعدگی، شدت‌گرفتن آندومتریوز و بروز بیماری‌های خودایمنی. روایت بیماران و تاکید متخصصان نشان می‌دهد استرس‌های جمعی با اثرگذاری مستقیم بر سیستم ایمنی، عصبی و هورمونی، موجی از بیماری‌های روان‌تنی را فعال کرده‌اند؛ موجی که با وجود اجرای طرح مشاوره رایگان، چشم‌انداز افزایش آن در ماه‌های آینده جدی است.

محققین دانشگاه هاروارد معتقدند که یک علت مهم افزایش جراحی‌های زیبایی و پرخاشگری در سالهای اخیر در ایران انزوا و عزلت این کشور بزرگ است. هرچه جامعه‌ای با سرشت وابسته به پاداش اجتماعی بالا مثل ایران منزوی‌تر، تلقین‌پذیرتر و در نتیجه رفتارها بین آدم‌ها به سرعت مسری می‌شوند و به شدت ‏آدمها قابل کنترل.

حمید پیروی، نایب رئیس جمعیت علمی پیشگیری از خودکشی ایران می‌گوید: «سال گذشته به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر ۷.۴ نفر خودکشی منجر به فوت داشتیم؛ یعنی بیش از ۶۰۰۰ نفر. حدود ۱۲۰ هزار نفر هم اقدام به خودکشی داشتند که در سامانه وزارت بهداشت ثبت رسمی شده است.»

رئیس سازمان روانشناسی و مشاوره ایران گفت: حدود یک سوم افراد در ایران با اختلالات روانشناختی مواجه هستند. خودکشی یکی از مشکلات اساسی در حوزه سلامت روان است. تعداد موارد خودکشی کامل در سال ۱۴۰۰ در مقایسه با سال ۱۳۹۹، ۱۲.۷ درصد رشد داشته است. همچنین تعداد موارد خودکشی کامل از سال ۱۳۸۵ تا سال ۱۴۰۰ یعنی طی ۱۵ سال حدود ۱۰۸ درصد رشد داشته است. این آمار قابل تاملی است.

پزشکی شغلی است که پاداش بالایی دارد اما همزمان برای اینکه این ‌جایگاه را داشته باشی باید استرس‌های زیادی را تحمل کنی. وضعیت سلامت‌روان پزشکان به‌صورت‌کلی در معرض خطر است و در مقایسه با جمعیت عمومی، دیده شده که پزشکان یک و نیم تا سه برابر بیشتر اقدام به خودکشی می‌کنند.

۱۰سپتامبر روز جهانی پیشگیری از خودکشی نام‌گذاری شده است. روزی که در آن متخصصان تلاش می‌کنند تا افرادی را که با افکار خودکشی دست‌وپنجه نرم می‌کنند یاری کنند. دانشگاه علوم پزشکی ایران روز یکشنبه ۱۹شهریورماه در نشستی به‌همین‌مناسبت از پژوهشگران مختلفی دعوت کرده بود تا درباره وضعیت خودکشی در ایران اطلاع‌رسانی کنند.

رئیس انجمن روانپزشکان ایران به آمار خودکشی در ایران اشاره کرد و گفت: طبق اعلام وزارت بهداشت آمار ناشی از مرگ خودکشی در ایران بین ۵ تا ۶ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر در سال است که نسبت به دیگر کشورها بالا نیست و مانند دیکر کشورهای اسلامی نسبتا پایین است که البته این آمار ممکن است به دلیل کم گزارش شدن برخی از موارد دقیق نباشد، بیشترین عوامل و مواردی که در کیفیت سلامت روان تاثیرگذار هستند عوامل اجتماعی و اقتصادی است که خارج از دسترس متخصصین حوزه روان و حتی وزارت بهداشت است.