به گزارش پایگاه خبری پزشکان و قانون (پالنا) به نقل از فانا، علی واشقانی فراهانی، مدیرکل دفتر تضمین کیفیت سازمان انتقال خون با تشریح آخرین وضعیت ذخایر پلاسما در کشور، از قابلیت تحویل سالانه حدود ۳۰۰ هزار لیتر پلاسما مازاد بر نیاز درمانی به شرکت‌های پالایشگر خبر داد و گفت: اولویت مطلق سازمان انتقال خون، تأمین نیاز بیمارستان‌ها و مراکز درمانی است و تنها پلاسماهای مازاد به‌عنوان ماده اولیه تولید دارو در اختیار پالایشگاه‌ها قرار می‌گیرد.

 
به گفته علی واشقانی فراهانی، از سال ۱۳۸۵ که موضوع تحویل پلاسما برای تولید دارو مطرح شد، سازمان انتقال خون به‌طور میانگین سالانه حدود ۱۷۰ تا ۱۸۰ هزار لیتر پلاسما به شرکت‌های پالایشگر تحویل داده است. این شرکت‌ها در سال‌های ابتدایی عمدتاً اروپایی بودند، اما از سال ۱۴۰۱ با اضافه شدن یک شرکت پالایشگر داخلی، ظرفیت بالقوه افزایش یافت.

وی افزود: از سال ۱۴۰۲ با تغییر رویه‌ها، میزان پلاسما قابل تحویل به حدود ۳۰۰ هزار لیتر در سال رسیده است. این بدان معناست که سازمان انتقال خون پس از تأمین کامل نیاز مراکز درمانی، می‌تواند این میزان پلاسما را برای تولید دارو در اختیار پالایشگران قرار دهد.

پلاسماها در سردخانه‌ها انباشت شده است

مدیرکل دفتر تضمین کیفیت سازمان انتقال خون با اشاره به ذخایر فعلی گفت: در حال حاضر حدود ۲۵۰ هزار لیتر پلاسما از محل انباشت‌های قبلی در سردخانه‌ها موجود است که به‌تدریج در اختیار پالایشگاه‌ها برای تولید دارو قرار خواهد گرفت.

وی در پاسخ به برخی آمارهای مطرح‌شده درباره وجود بیش از ۲۶۰ هزار لیتر پلاسما که امکان ارسال آن وجود ندارد، توضیح داد: دلیل اصلی ماندگاری بخشی از پلاسماها در سردخانه‌ها، بدهی سنگین شرکت‌های پالایشگر به سازمان انتقال خون و مشکلاتی است که درخصوص عقد قرارداد با پالایشگرهای دیگر کشور‌ها داریم، نه مازاد غیرقابل مصرف.

بدهی سنگین پالایشگران؛ مانع اصلی واگذاری پلاسما

واشقانی فراهانی تأکید کرد: سازمان انتقال خون یک نهاد حاکمیتی است و موظف به پاسخگویی به نهادهای نظارتی مانند دیوان محاسبات و سازمان بازرسی است. ما نمی‌توانیم پلاسما را بدون تسویه هزینه‌های فرآوری واگذار کنیم، چراکه این هزینه‌ها شامل آزمایش‌ها، اقلام مصرفی و فرآیندهای فنی است و بحث سود یا انتفاع مطرح نیست.

به گفته وی، هر یک از دو پالایشگر داخلی حدود ۲۵۰ میلیارد تومان بدهی دارند و یک شرکت خارجی نیز بدهی‌ای در حدود ۱۴۰ تا ۱۵۰ میلیارد تومان دارد که این ارقام به‌صورت متغیر با پرداخت‌ها و تحویل پلاسما تغییر می‌کند.

وضعیت همکاری با پالایشگران داخلی و خارجی

مدیرکل دفتر تضمین کیفیت سازمان انتقال خون گفت: در حال حاضر دو پالایشگر داخلی فعال هستند که کمتر از ۱۰۰ هزار لیتر پلاسما در سال تحویل می‌گیرند و اعلام کرده‌اند در حال افزایش ظرفیت خود تا ۱۵۰ هزار لیتر هستند. علاوه بر این، حدود ۱۲۰ تا ۱۳۰ هزار لیتر پلاسما نیز در اختیار یک پالایشگر خارجی قرار می‌گیرد.

وی افزود: سازمان انتقال خون در حال مذاکره با پالایشگران خارجی جدید است، اما تحریم‌ها و محدودیت‌های بین‌المللی باعث شده شرکت‌ها با احتیاط وارد مذاکرات شوند. با این حال، هرچه تنوع پالایشگران بیشتر شود، تأمین دارو برای کشور و سازمان غذا و دارو نیز آسان‌تر خواهد شد.

نهایی شدن قرارداد با پالایشگر اتریشی

واشقانی فراهانی با اشاره به همکاری جدید خارجی گفت: مذاکرات با یک شرکت پالایشگر اتریشی از ابتدای سال به‌صورت جدی دنبال شده  مشکلات بسیاری وجود داشته اما قرارداد آن در مراحل نهایی است. پیش‌بینی می‌شود ظرف دو هفته آینده این قرارداد منعقد شود که نقش مهمی در افزایش ظرفیت پالایش پلاسما خواهد داشت.

وی یادآور شد: پیش‌تر سازمان انتقال خون با یک پالایشگاه اتریشی همکاری داشته  که به دلایلی این همکاری برای مدتی متوقف شده و همکاری مجدد می‌تواند به حل بخشی از مشکلات انباشت پلاسما و تأمین دارو کمک کند.

مصارف درمانی و دارویی پلاسما

مدیرکل دفتر تضمین کیفیت سازمان انتقال خون درباره مصارف پلاسما توضیح داد: در حوزه درمانی، پلاسما عمدتاً برای بیماران دارای نقص ایمنی، سوختگی‌ها، تصادفات و برخی شرایط خاص استفاده می‌شود. در حوزه تولید دارو نیز چهار فرآورده اصلی شامل آلبومین، IVIG، فاکتور ۸ و فاکتور ۹ از پلاسما استخراج می‌شود.

وی افزود: در صورت برخورداری پالایشگران از توان فنی، داروهای دیگری مانند فیبرینوژن، فاکتور ۱۳، PCC و برخی فرآورده‌های خاص نیز قابلیت استحصال از پلاسما را دارند، اما همه پالایشگاه‌ها توان تولید این داروها را ندارند.

افق خودکفایی؛ هدف‌گذاری ۱.۲ تا ۱.۵ میلیون لیتر پلاسما

واشقانی فراهانی با اشاره به برنامه‌های آینده گفت: بر اساس ارزیابی‌های انجام‌شده و جلسات متعدد با وزارت بهداشت، هدف‌گذاری سازمان انتقال خون جمع‌آوری سالانه ۱.۲ تا ۱.۵ میلیون لیتر پلاسما برای دستیابی به خودکفایی در داروهای پلاسمایی است.

وی تصریح کرد: اگرچه در حال حاضر میزان تحویل سالانه حدود ۳۰۰ هزار لیتر است، اما با فعال‌سازی کامل حدود ۲۵ مرکز جمع‌آوری پلاسما که برخی راه‌اندازی شده و برخی در آستانه راه‌اندازی هستند، دستیابی به این عدد دور از دسترس نیست و حتی می‌توان به حدود ۱.۳ تا ۱.۴ میلیون لیتر نیز رسید.

مطالبه از پالایشگران برای توسعه سبد دارویی

مدیرکل دفتر تضمین کیفیت سازمان انتقال خون گفت: سازمان انتقال خون به‌عنوان تأمین‌کننده ماده اولیه، از پالایشگران داخلی انتظار دارد که سبد دارویی خود را گسترش دهند و به تولید دو دارو اکتفا نکنند. مذاکرات مستمری با شرکت‌های خصوصی در جریان است و برنامه‌هایی برای اضافه شدن داروهای جدید، به‌ویژه فاکتورهای انعقادی، در حال پیگیری است.

پروژه پلاسماهای اختصاصی و داروی ضد هاری

وی در پایان از اجرای یک پروژه اختصاصی خبر داد و گفت: پروژه جمع‌آوری پلاسماهای اختصاصی ضد هاری در شهرهایی مانند بابل، گرگان، مشهد و اصفهان فعال شده و دو پایگاه نیز در تهران برنامه‌ریزی شده است که یکی در شرف راه‌اندازی و دیگری سال آینده افتتاح می‌شود.

واشقانی فراهانی افزود: این پلاسماها برای تولید داروی ضد هاری استفاده می‌شود؛ دارویی حیاتی که طی یک تا دو سال گذشته با کمبودهایی مواجه بوده است. با توجه به انجام سالانه حدود ۴۲۰ هزار مورد درمان پیشگیری از هاری در کشور، خودکفایی در تولید این دارو از اهمیت بالایی برخوردار است.

علی واشقانی فراهانی، مدیرکل دفتر تضمین کیفیت سازمان انتقال خون، تأکید کرد: با تداوم این برنامه‌ها، کشور می‌تواند در حوزه داروهای پلاسمایی به خودکفایی پایدار دست یابد و وابستگی به خارج را به حداقل برساند.