جناب آقای بروجردی نماینده محترم مجلس شورای اسلامی ▫️ سخن عتاب‌آلود و بی‌مبنای جنابعالی خطاب به وزیر بهداشت، در نفی صلاحیت رئیس کل سازمان نظام پزشکی کشور و مطالبه‌ی شگفت‌آور «عذرخواهی» از دیده‌بانان سلامت، فراتر از یک لغزش کلامی، زنگ خطری آشکار برای عقلانیت حکمرانی و حرمت جان انسان‌هاست. این موضع‌گیری شتاب‌زده، پرده از خلطی مهلک میان «میدان‌داری سیاسی» با «شرافت، علم و سوگند طبابت» برمی‌دارد؛ خطایی که تاریخ و وجدان بیدار جامعه هرگز بر آن چشم نخواهد پوشید. ▫️ جهت تذکار به جنابعالی و ثبت در پیشگاه حقیقت و تاریخ، این چند فراز صریح و مستدل نگاشته می‌شود:

در ساختار حقوقی سازمان نظام پزشکی، شورای عالی هم ناظر بر صندوق تعاون و رفاه است و هم به موجب اساسنامه، مجمع عمومی همان صندوق را تشکیل می‌دهد. این هم‌پوشانی، نظارت را از یک ابزار پاسخ‌گوکننده به یک وظیفه تشریفاتی تنزل می‌دهد.

شنیده‌های موثق حکایت از رسیدگی ناقص به موضوع غیبت‌های بیش از حد مجاز یک عضو هیات مدیره نظام پزشکی شیراز در دو مرجع نظارتی و رفت و برگشت مکرر موضوع بین این دو مرجع دارد.

فداکاری، آن فروزه‌ی اهورایی است که از جان‌فشانیِ پدرانِ خاک‌نشین بر سپهرِ این سرزمین تابید؛ قامتی که در تندبادِ رویدادها سپرِ بلا شد تا نهالِ زندگی در این بوم به بار نشیند. سوگند به شکوهِ رنج و به یادِ آن سایه‌های مقتدری که از دست رفتند، پاسداشتِ یادِ آن تبار، تاوانی است از جنسِ خون و جان بر گرده‌ی تاریخ. اما چه دل‌گداز است روزگاری که از قداستِ آن خاکسترِ مقدس، نردبانی برای برتری‌جویی ساخته می‌شود و از عطرِ ایثار، رانتی جاودانه برای تافته‌های جدابافته تراشیده می‌شود.

سازمان نظام پزشکی به‌عنوان دیرپاترین نهاد مدنی و صنفی جامعه پزشکی کشور، همواره تکیه‌گاه اصلی اعتماد میان جامعه سلامت، حاکمیت و مردم بوده است. در هرم ساختاری این سازمان، شورای عالی نظام پزشکی بر اساس نص صریح ماده ۱۵ قانون سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران، واجد عالی‌ترین شان سیاست‌گذاری، تدوین و بازنگری مقررات و خط‌مشی‌های کلان و از همه مهم‌تر، رسیدگی به عملکرد و بررسی تخلفات هیئت‌مدیره‌های نظام پزشکی در سراسر کشور است.

مجمع عمومی صندوق تعاون و رفاه سازمان نظام پزشکی، سی‌ام مهرماه تشکیل جلسه داد اما با گذشت چند روز، هنوز هیچ خبر روشنی از نتایج این نشست و سرنوشت گزارش حسابرسی و لایحه بودجه صندوق منتشر نشده است. گزارشی که بنا بر اعلام قبلی، قرار بود در همین جلسه مورد بررسی قرار گیرد.

یکی از ارکان بنیادین حکمرانی سلامت و سلامت اداری، صیانت از اصل «بی‌طرفی تصمیم‌گیران» و تفکیک قاطع میان جایگاه‌های حاکمیتی و حوزه‌های ذی‌نفع خصوصی است. با این حال، پدیده‌ای که اخیراً در برخی استان‌ها و دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور به چشم می‌خورد و محل تامل جدی است، حضور پزشکان و مدیران شاغل در بخش دولتی در ترکیب هیئت‌مدیره انجمن‌های صنفی درمان سوءمصرف مواد (SUD) است؛ به‌ویژه زمانی که در این تشکل‌ها، اشخاصی حضور دارند که خود مستقیماً دارای مراکز زنجیره‌ای یا شعبات متعدد درمان اعتیاد بوده و ذی‌نفع مالی اصلی به شمار می‌روند.

فرسودگی شغلی (Burnout) را نمی‌توان صرفاً به ضعف فردی، ناتوانی در مدیریت استرس یا کمبود تاب‌آوری نسبت داد. شواهد پژوهشی نشان می‌دهند که ویژگی‌های محیط کار، میزان فشار شغلی، حمایت سازمانی و تناسب میان تلاش و پاداش، در سلامت حرفه‌ای کارکنان نظام سلامت نقش مهمی دارند.

در خانه‌مان، از زمان قدیم، به من لقب «آقای ایمنی» داده بودند و اغلب هم دست‌مایه خنده و مزاح بودم! چندین سال قبل، بعد از این‌که بارها به مادرم یادآوری کردم که درِ سمت شاگرد ماشینش را قفل کند و او هم فقط تبسم می‌کرد، روزی دزد کیفش را که پر از پول بود تا با تایپیستش تسویه‌حساب کند، جلوی چشمش از روی صندلی شاگرد ماشین برداشت و رفت. مادرم تعریف کرد که در تمام آن لحظات، صدای تو در گوشم بود: «در را قفل کن!»

تبعیض و بی‌عدالتی بین پرسنل و کارمندان وزارتخانه‌های مختلف همواره مورد بحث‌ و اعتراض بوده‌ است. اگرچه چندبار در دولت‌های مختلف گفتمان یکسان سازی حقوق و شرایط کاری مطرح شد، اما هرگز به مرحله اجرایی و رضایتمندی گروه‌های هدف نرسید.

هدف از نوشتن این یادداشت، قلم فرسایی و لفاظی بیخود نیست. قصد تعارف هم نداریم. باید اقرار کنیم که تا امروز، جایگاه واقعی مجمع، یک رکن تشریفاتی یک بار مصرف بوده که در ابتدای هر دوره، با تعیین رکن عالی راهبردی و نظارتی (شورای عالی و بازرسان) و بالاترین رکن اجرایی (رئیس کل) از گردونه تعاملات خارج شده و تا پایان دوره، عملا منشاء هیچ تاثیر و تصمیمی نیست!

تجربه به من می‌گوید که واکنش‌های شدید به یک امر رسانه‌ای کاملا قانونی، ناشی از نگرانی در مورد لکه دار شدن شرافت شخصی و حرفه‌ای نیست بلکه به علت نگرانی از به هم خوردن معاملاتی است که برای خاک پاشی روی گندکاری‌ها در جریان بوده است.

پس از انتشار نامه بازرسان سازمان نظام پزشکی خطاب به رئیس کل، تحریریه پالنا آماج گلایه‌ها و تماس‌های مکرر از جوانب مختلف موضوع قرار گرفت. اولا جای تاسف است که برخورد مدیران صنفی ما با یک رسانه صنفی که کاری جز انتشار یک نامه رسمی انجام نداده، اینچنین است. اما جهت احترام به مخاطبان فهیم پالنا و همچنین حفظ حرمت افراد دخیل در موضوع، به عنوان سردبیر پالنا، ذکر برخی توضیحات را لازم می‌دانم:

سال‌هاست در جلسات سیاست‌گذاری سلامت، نام DRG به‌عنوان راهکاری برای کنترل هزینه‌های درمان، افزایش شفافیت مالی و ارتقای بهره‌وری بیمارستان‌ها تکرار می‌شود؛ گویی قرار است این نظام پرداخت، یک‌باره بخشی از مشکلات اقتصادی نظام سلامت را حل کند. اما از نگاه کسی که سال‌ها در عرصه سلامت و در تماس روزمره با بالین بیمار بوده است، DRG لزوماً نسخه‌ای اشتباه نیست، اما برای شرایط فعلی ایران، نسخه‌ای زودرس است.

برنامه‌های بازآموزی پزشکی اگر قرار باشد صرفاً به یک سامانه امتیازدهی و ثبت حضور تبدیل شوند، عملاً از هدف اصلی خودشان که ارتقای واقعی دانش بالینی است فاصله می‌گیرند.